Uczelnie w regionie: ich siedem grzechów

Zawiść blokuje zdolnych, kwitną plagiaty, nauka gardzi biznesem, a studenci bywają traktowani jak piąte koło u wozu. O grzechach uczelni w regionie pisze Maciej Czarnecki

Od kiedy w 2000 roku zaczynałem studia na UMK, sporo się zmieniło. Uniwersytet wzbogacił się o nowe gmachy i kierunki, powstały nowe uczelnie prywatne. Pojawiły się pieniądze z UE, wysokie stypendia. Mimo to w niektórych kwestiach drepczemy w miejscu. Ba, bywa nawet gorzej. Grzeszą uczelnie publiczne i prywatne, małe i duże, nowe i z tradycjami.



1. Grzech zawiści

Wojny i wojenki toczą się nie tylko w polityce. Te mniejsze wybuchają wewnątrz wydziału, instytutu, większe - obejmują całą uczelnię. Zawiść, chore ambicje, urażona duma - często biorą górę nad zdrowym rozsądkiem.

Przykład? Waśnie nieomal zatopiły włocławską Wyższą Szkołę Humanistyczno-Ekonomiczną. Zaczęło się od prób powołania na prorektora profesora Mirosława Krajewskiego, który popełnił oszustwo naukowe w swojej habilitacji, skończyło na interwencji policji i awanturach w sądzie.

Mniej drastyczne sceny rozgrywają się na co dzień. Na wielu uczelniach o pozycji zbyt często decydują układy personalne, sympatie i antypatie, więzy rodzinne - a nie trzeźwa ocena dokonań i potencjału intelektualnego.



2. Grzech marnotrawstwa

W toruńskiej redakcji "Gazety" mamy polonistów, etnologa, arabistkę, politologa. I ani jednego absolwenta dziennikarstwa. Nie ma wielu ich w innych mediach. Mimo to od dwóch lat największy tłok na UMK panuje na dziennikarstwie. Na rynku brakuje inżynierów, my kształcimy filologów klasycznych i socjologów. Na fizykę techniczną - kierunek zamawiany, na który rząd daje dodatkowe pieniądze, bo brakuje specjalistów - przeprowadzono w tym roku drugi nabór. Po pierwszym zostały wakaty.

Uniwersytet robi za mało, by zmienić preferencje maturzystów, przyciągnąć do Torunia zdolnych ścisłowców z całej Polski. Może warto zwolnić ich z opłat przy naborze? Na pewno trzeba rozszerzyć ofertę - dlaczego wciąż nie dorobiliśmy się wydziału technicznego? Dziś nasi najlepsi ścisłowcy wyjeżdżają do Warszawy, Krakowa lub za granicę. Pora to zmienić.



3. Grzech pychy

Nauka - to brzmi dumnie. Zbyt dumnie, by zniżać się do kwestii praktycznych. Tymczasem na zachodzie naukowcy bacznie wsłuchują się w głos biznesmenów i konsumentów. Skutek: nowe technologie, leki, tworzywa. Potęgę Nokii współtworzyły fińskie uniwersytety, przy uczelni w Getyndze powstaje masa spin-offów, czyli spółek na bazie uniwersyteckich wynalazków.

W Toruniu nawet prężny inkubator przedsiębiorczości przy Wyższej Szkole Bankowej gości głównie firmy, które innowacyjne mają jedynie nazwy: handlarzy biżuterią, pośredników pracy, projektantów wnętrz. Na UMK wciąż wspominamy udaną współpracę fizyków z UMK i śląskiego Optopolu. Tyle że od skonsturowania nowoczesnego tomografu optycznego minęło już kilka dobrych lat, a kolejnych wynalazków nie widać. Kiedy rozmawiam o tym z naukowcami, narzekają, że przedsiębiorcy nie interesują się ich badaniami. Pora zejść z samotnej skały i ruszyć do ludzi.



4. Grzech lenistwa

Grudzień 2008 - toruński uniwersytet zawiesza dwie studentki pedagogiki za skopiowanie części magisterek. Marzec 2009 - UMK zawiesza na rok dwie studentki, które oszukiwały na egzaminach. Maj 2009 - doktorantka z Poznania oskarża toruńskiego profesora z wydziału filologicznego, że oparł artykuł na części jej pracy doktorskiej. Czerwiec 2009 - Komisja Rady Wydziału Nauk Historycznych UMK uznaje, że prof. Mirosław Krajewski (obecnie zatrudniony na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy) popełnił w habilitacji oszustwo naukowe. Wrzesień 2009 - UMK pozbawia na 10 lat prawa do wykonywania zawodu doktora anglistyki, który przetłumaczył dwa artykuły i opublikował jako swoje.

To przykłady z ostatnich miesięcy. Plus dla uczelni, że nie zamiata brudów pod dywan. I minus za to, że nie potrafi sobie z nimi poradzić. Kilkadziesiąt tysięcy złotych rocznie na program antyplagiatowy nie wydrenuje do szczętu kont UMK. Nie zlikwiduje też problemu, ale na pewno go zmniejszy. Potrzeba też większego zaangażowania ze strony promotorów.



5. Grzech milczenia